Over de kunst van uitademen
“Ik weet dat ik moet loslaten.” Misschien heb je het jezelf weleens horen zeggen.
Of misschien zei iemand anders het tegen je. “Je moet het gewoon loslaten.”
“Laat het maar gaan.” Of “Je houdt het te veel vast.”
Het klinkt zo eenvoudig.
Alsof loslaten iets is wat je besluit. Een knop die je omzet. Een deur die je achter je dichttrekt.
Maar wat als je dat allang geprobeerd hebt?
Wat als je al honderd keer hebt bedacht dat je het los wilt laten, maar het steeds weer terugkomt? Dat gesprek dat je blijft herhalen in je hoofd. Die spanning in je lijf. Die zorg om iemand die je lief is. Dat schuldgevoel.
Misschien denk je zelfs weleens:
“Als ik het nu eindelijk eens kon loslaten… dan zou ik rust hebben.”
Alsof rust aan de andere kant van loslaten ligt.
En misschien voel je je daardoor ook nog eens tekortschieten. Alsof jij iets niet goed doet. Alsof anderen het blijkbaar wel kunnen, maar jij niet.
Toch geloof ik dat we loslaten zijn gaan zien als een doel op zichzelf. Alsof een mens voortdurend bezig moet zijn met loslaten. Als een van de vele dagelijkse keuzes.
Want wat als loslaten helemaal geen beslissing is? Geen techniek. Geen vaardigheid die je moet oefenen.
Indrukken vraagt om uit-drukken.
Wat als loslaten de natuurlijke uitademing is van iets wat eerst ontvangen, doorleefd en verwerkt mag worden?
En wat als jouw systeem nog steeds bezig is met inademen? Nog een gedachte. Nog een emotie. Nog een zorg. Nog een verantwoordelijkheid. Nog een prikkel.
Dan is het misschien helemaal niet vreemd dat uitademen zo moeilijk voelt.
Je kunt immers niet blijven ontvangen, zonder ooit iets naar buiten te brengen.
En misschien ligt daar wel de grootste misvatting rondom loslaten.
We proberen vaak iets kwijt te raken wat eigenlijk eerst nog een andere beweging nodig heeft.
Alsof we verwachten dat ons lichaam vanzelf uitademt, terwijl we ongemerkt nog steeds blijven inademen.
Je leest nog een boek. Luistert nog een podcast. Voert nog een gesprek. Probeert nog iets te begrijpen. Voelt nog beter wat er in de ander omgaat. Zoekt nog naar een oplossing. Nog een inzicht. Nog een verklaring.
Allemaal vormen van ontvangen.
Maar waar krijgt dat alles de ruimte om weer naar buiten te bewegen?
Want wat ontvangen is, wil vroeg of laat ook verwerkt, verteerd en uitgedrukt worden.
Misschien is loslaten daarom helemaal niet het begin van de beweging.
Misschien is het juist het natuurlijke gevolg van een gezonde inademing.
Volgens Rudolf Steiner is ademhalen veel meer dan een lichamelijke functie. Het weerspiegelt een fundamenteel levensritme dat in al ons doen en laten terugkomt. Net zoals we afwisselend in- en uitademen, bewegen we ook voortdurend tussen ontvangen en naar buiten brengen, tussen opnemen en uitdrukken. De inademende beweging is gericht op het opnemen van de wereld. We zien dit terug in activiteiten als luisteren, waarnemen, mediteren, reflecteren, voeding opnemen, rusten en ontvangen. De uitademende beweging is meer spreken, handelen, je uitdrukken of uitspreken, inzichten toepassen, besluiten nemen, bewegen, verteren en werken.
In deze ‘uitademende’ activiteiten geven we vorm aan wat in ons leeft en brengen we iets van onszelf de wereld in.
Volgens Steiner ontstaat gezondheid niet doordat we zo veel mogelijk rust nemen of juist voortdurend actief zijn, maar doordat beide bewegingen elkaar in een natuurlijk ritme afwisselen. Wie alleen maar ‘inademt’ door steeds nieuwe informatie, indrukken en gevoelens op te nemen, kan zich overprikkeld, vol of uitgeput gaan voelen. Omgekeerd kan iemand die voortdurend ‘uitademt’ door alleen maar te zorgen, te werken of te geven, zichzelf leeg raken. Een gezond leven vraagt daarom om een voortdurend ritme van ontvangen én geven, van verstilling én (je uit)spreken.
Als gevoelig wezen raak je gemakkelijk uit balans. Voortdurend bezig met innemen, met inademen. Nog een boek. Nog een cursus. Nog een inzicht. Nog meer zelfonderzoek. Nog beter leren voelen. Nog meer bewust worden. Nog beter aanpassen. Nog meer invoelen.
Allemaal waardevol.
Maar ondertussen raakt de uitademing op de achtergrond.
Alsof de longen zich blijven vullen, zonder ooit (helemaal) leeg te mogen stromen.
En daarom voelt loslaten moeilijk. Jouw leven misschien al een tijdlang veel meer uit inademen bestaat dan uit uitademen.
Natuurlijk kunnen activiteiten verschillende kwaliteiten hebben. Het gaat niet zozeer om wát je doet, maar om de innerlijke beweging die erin plaatsvindt. Ben je vooral aan het opnemen, of geef je juist vorm aan iets wat al in jou leeft?
3 manieren van loslaten
Maar uitademen ziet er niet altijd hetzelfde uit.
Soms mag je bewust iets laten gaan. Omdat het voldoende onderzocht, gevoeld en begrepen is. Soms mag je juist niets doen. Niet op iedere emotie te reageren. Niet iedere verantwoordelijkheid naar je toe te trekken. En soms ontdek je dat wat jij probeert op te lossen, helemaal niet alleen van jou is. Dat je deel uitmaakt van een grotere beweging, waarin je niet alles hoeft te begrijpen of te dragen.
1. Bewust loslaten
Soms weet je heel helder wat je nog met je meedraagt. Een gesprek dat je blijft herhalen in je hoofd. Een schuldgevoel dat knaagt aan je binnenkant. Een verwachting dat als een constante gespannen snaar resoneert. Een teleurstelling die een weg naar buiten moet vinden. Een verantwoordelijkheid die op jouw schouders rust (maar daar niet hoort).
Als je helder hebt, door reflectie, door zelfonderzoek, doordat je heel bewust bent wat je meedraagt, waar in je lijf je het met je meedraagt, wat het gewicht ervan is en wat het met jou als geheel doet, dan is het goed om het bewust los te laten. Het heeft dan zijn dienst gedaan. Jij bent gegroeid in bewustzijn. En elke nieuwe input, heeft geen functie meer en mag bewust en met aandacht losgelaten worden. Je maakt een beslissing. Vanuit inzicht, vanuit proces van bewustwording, vanuit besef dat het echt niet goed voor je is, dit nog langer te dragen. Je laat los.
Hier krijgt de uitademing bewust vorm. Je duwt het niet weg. Je knoopt het los. Je hoeft het niet langer vast te houden om ervan te leren.
2. Bewust laten
Een tweede vorm van uitademen, vraagt eerder het tegenovergestelde. Juist geen beslissing, innerlijk werk, oplossingen zoeken of gaan analyseren. En dat is soms nog moeilijker! Stel je collega heeft een verwijt naar je gemaakt. Jij slaat vervolgens om naar zelftwijfel, overdenkt en piekert. Hoe had je ´nog´ beter kunnen reageren?
Deze collega heeft echter bijna in het luchtledige een innerlijk verwijt naar haarzelf uit-gedrukt, uitgeademt. Geprojecteerd op jou. Nu ligt het op jouw bordje.
Laat het er gerust liggen. Jij hebt geen trek, geen honger. En je maag heeft genoeg te verteren.
Zo zit in deze vorm van loslaten: laten, misschien wel een grotere uitdaging. Want dit vraagt om niet te re-ageren.
Door niet meteen terug te appen.
Niet jezelf uit te leggen.
Niet iedere emotie te analyseren.
Niet ieder conflict aan te gaan.
Niet iets met dat gevoel te doen.
Dit vraagt misschien wel meer moed dan actief loslaten. Want niets doen voelt soms ongemakkelijk. Machteloos. Maar dit is wel precies de ruimte die mag ontstaan zodat jij een volgende uit-ademing kan doen.
3. Ont-lasten
Er is nog een derde beweging. Een derde manier van loslaten.
Deze is misschien wel lastiger om te begrijpen. Omdat zij niet alleen over jou gaat. Je voelt je prikkelbaar, kwetsbaar, hoofdpijn, benauwdheid, een onrust, emotioneel overladen en alsof je geen bodem onder hebt.
Terwijl jij druk bezig bent, en gefocust op ´wat er toch met je aan de hand is´, vindt er onder de oppervlakte een beweging in een diepere laag plaats. Op collectief niveau.
Alsof onze Lieve Heer met een enorme schep de enorme grond onder onze voeten aan het omwoelen is. De onderste schep (of steen, of worm) komt boven. En alles staat op zijn kop. Wat is onder, wat is boven? Je begrijpt er niets meer van.
In het omspitten van deze akker gaat de bovenlaag open en wat jarenlang verborgen lag, komt naar boven. De aarde lijkt één grote chaos.
Maar juist daardoor ontstaat ruimte voor nieuw leven.
Wanneer je midden in zo’n proces zit, is de neiging vaak om harder te gaan werken. De focus op jezelf te houden. Nog meer te analyseren, innerlijk werk te doen. Nog meer te willen begrijpen.
En ondertussen heb je alle focus op jezelf, waarbij je juist mag meedrijven (hotsen en klotsen) met de bewegingen die collectief plaats vinden.
De bewegingen en processen zijn zo groot dat het niet door jou alleen opgelost kan worden. Je mag een schakel zijn, maar je bent niet de ketting!
Ont-last je van die taak door het in groter perspectief te zien. Ook dat is een vorm van uitademen. Het gevoel verdwijnt niet, maar jij neemt niet langer de onbewuste verantwoordelijkheid voor een beweging die groter is dan jijzelf.
Loslaten gaat niet over iets wegdoen, denken, of zelfs drukken. Het gaat zeker ook niet over sterk zijn en jezelf wijs maken dat het je niet raakt. Loslaten mag eenvoudig beginnen. Het is de eenvoudige, natuurlijke gevolg van een inademing. Hopen we echter de inademing op, dan ontstaat er disbalans. Jij mag jouw manieren van uitademen ontdekken, er ruimte voor maken. En zo ontdekken dat de dingen die zo groot, vast en overweldigend leken, zich beginnen los te maken van jou.
En nu in de praktijk
1. Reflectie
Je kan bijvoorbeeld niet slapen of je bent onrustig omdat je hoofd nog overvol zit. Neem papier en een pen. Schrijf jezelf leeg en daarmee ben je aan het uitademen. Schrijven om de uitademing, niet om een antwoord of een oplossing te vinden. Focus op de beweging van het uitademen, van het schrijven. Niet op de inhoud van het geschrevene. Vouw je papiertje op, leg het bewust weg. Maak hier een kleine rituele handeling van. Als (hypnotisch) signaal voor jezelf: het is er nog. Ik kan het nog vastpakken en terugnemen. Maar voor nu ligt het DAAR.
2. Bewustwording
Een bewustwordingsoefening.
Neem een moment, een paar minuten is al genoeg om je eigen lijf te voelen. Dit kan je ademhaling zijn, maar ook je schouders, je tenen. Scan je lijf.
- Waar draagt je lichaam? Waar zit spanning, zwaarte, ongemak?
- Hoe voelt de beweging van deze spanning? Geblokkeerd, onrustig, onvoorspelbaar?
- Voel de kleur. Donker, licht. Meerdere kleuren?
- Voel het gewicht. Voel hoe zwaar het letterlijk voelt. Alsof je het op de weegschaal zou kunnen leggen.
- Voel, ten slotte: in hoeverre ben jij eraan toe het uit te ademen. En daarvoor geldt (en dat is wat lastiger) ook nog even vasthouden als antwoord is goed. Ook dat kan liefdevol zijn naar jezelf.
3. Ervaren
Een ademhalingsoefeningen.
Zet eventueel een timer voor 2-5 minuten.
Adem vier tellen rustig in.
Adem zes of acht tellen uit.
Merk op hoe je lichaam reageert. Dit hoeft niet direct ontspanning te zijn, het kan ook voelen alsof je een beetje meer aanwezig of helderder bent. Of juist een beetje zakt. Gedachten trager worden.
4. Wanneer je het niet alleen hoeft te doen
Soms ben je nog zo goed in onderzoeken bij jezelf wat het is. Of heb je nog zoveel gedaan om los te laten. Toch loop je vast. Dan is het fijn als iemand je er doorheen loodst. Daarmee is de laatste manier van uitademen wel: gun je zelf de waardering door begeleiding of hulp te vragen.
Leren loslaten is dus niet nog iets nieuws leren. Je mag bovenal
opnieuw leren leven vanuit een gebalanceerd ritme. Een ritme van ontvangen en uitdrukken. Van inademen en uitademen. Van voelen en vormgeven. Van geraakt worden en weer vrijgeven. Want hoe meer dat ritme terugkeert in je dagelijks leven, hoe minder loslaten een opgave wordt.
Dan wordt het geen techniek meer. Geen spirituele prestatie. Geen doel waar je hard voor moet werken. Maar een vanzelfsprekende beweging.
Binnen de opleiding Zielsbewust Mediumschap ontwikkelen je hierin bewustzijn. Niet alleen leren waarnemen wat je voelt, maar ook leren onderscheiden.
Wat is werkelijk van jou?
Wat draag je tijdelijk, omdat het iets in jou wil laten groeien?
Wat vraagt om bewust losgelaten te worden?
En wat mag je eenvoudigweg laten, omdat het nooit van jou is geweest?
Gaandeweg ontdek je dat bewustzijn niet alleen betekent dat je méér gaat voelen. Het betekent ook dat je steeds natuurlijker gaat leven vanuit het jouw levensritme. Je leert ontvangen zonder overspoeld te raken. Je leert uitdrukken zonder jezelf leeg te geven. Je leert ruimte maken voor zowel de inademing als de uitademing van het leven. Niet als techniek of methode. Maar eerder als een levenshouding. Een manier van zielsbewust zijn. Levend vanuit jouw zijn.
Als een kleine, maar wezenlijke schakel in de ademhaling van een veel groter geheel.